Ba’zan inson dam olsa ham charchog‘i ketmaydi. Chunki ayrim charchoqlar tanada emas, ichimizda to‘planadi. Ushbu maqola ruhiy charchoqni anglash, uning belgilarini sezish va o‘zingizga qaytish haqida.
Ba’zan charchoq tanada emas — qalbda yig‘ilib qoladi
Shunday kunlar bo‘ladi: yetarlicha uxlaysiz, ish ham avvalgidan ko‘p emas, jismonan og‘ir yumush qilmagansiz. Ammo baribir ertalab ko‘zingizni ochishingiz bilan ichingizda tushuntirib bo‘lmaydigan bir og‘irlik seziladi.
Hech narsa qilishni xohlamaysiz.
Odamlar bilan gaplashish ham ortiqcha kuch talab qilayotgandek tuyuladi. Oldin sizni quvontirgan narsalar endi unchalik ta’sir qilmaydi. Hatto ba’zan kimdir: “Nima bo‘ldi?” deb so‘rasa, javob topolmaysiz.
Chunki aniq bir sabab yo‘qdek.
Aslida esa sabab bo‘lmasligi emas, ichingizda juda ko‘p sabab yig‘ilib qolgan bo‘lishi mumkin.
Inson faqat mehnatdan charchamaydi.
U doimo kuchli ko‘rinishdan ham charchaydi.
Hamma narsani tushunishga urinishdan charchaydi.
Boshqalarning ko‘nglini o‘ylab, o‘z hislarini keyinga surishdan charchaydi.
Aytilmagan gaplardan, ichga yutilgan ranjishlardan, javobsiz qolgan savollardan, “mayli” deb o‘tib ketilgan og‘riqlardan ham charchaydi.
Va eng qizig‘i — bunday charchoqni oddiy uyqu har doim ham yo‘qota olmaydi.
Biz ko‘pincha o‘zimizni juda kech eshitamiz
Inson tanasining ovozini tezroq sezadi.
Och qolsak — ovqatlanamiz. Chanqasak — suv ichamiz. Uyqumiz kelsa — uxlashga harakat qilamiz.
Ammo ruhiyatimizning ehtiyojlariga kelganda, ko‘pincha boshqacha yo‘l tutamiz.
Ichimiz:
“Men charchadim”, deydi.
Biz esa:
“Yana ozgina chidashim kerak”, deymiz.
Ichimiz:
“Bu menga og‘ir botdi”, deydi.
Biz:
“Bunaqa narsaga xafa bo‘lish uyat”, deymiz.
Ichimiz:
“Men ham mehr va e’tiborga muhtojman”, deydi.
Biz esa boshqalarning ehtiyojlarini qondirishda davom etamiz.
Shu tariqa inson asta-sekin o‘zidan uzoqlashishi mumkin.
Tashqaridan hammasi joyida ko‘rinadi. Ishlaydi. Kuladi. Odamlar bilan gaplashadi. Vazifalarini bajaradi.
Ammo ichkarida nimadir sekin-asta holdan toyadi.
“Men yaxshi yuribman” har doim ham “men yaxshiman” degani emas
Ba’zan biz ruhiy jihatdan qiynalayotgan insonni faqat yig‘layotgan, hech narsa qilmay yotgan yoki hayotdan butunlay uzilib qolgan holatda tasavvur qilamiz.
Lekin ruhiy charchoq har doim ham shunday ko‘rinmaydi.
Ba’zi insonlar ichidan juda charchagan holda ham ishga boradi.
Hazillashadi.
Farzandlariga qaraydi.
Uchrashuvlarga boradi.
Ijtimoiy tarmoqlarga chiroyli surat joylaydi.
Hatto boshqalarga dalda beradi.
Lekin yolg‘iz qolganida birdan jimib qoladi.
Chunki insonning tashqi faolligi uning ichki holatini har doim ham ko‘rsatib bermaydi.
Shuning uchun o‘zingizni faqat “Men vazifalarimni bajaryapman-ku” degan mezon bilan baholamang.
Ba’zan muhimroq savol bor:
“Men bularning barchasini bajarayotib, ichimda qanday yashayapman?”
Ruhiy charchoq ba’zan juda oddiy belgilar bilan boshlanadi
Avvallari ahamiyat bermagan mayda narsalar asabingizga tega boshlashi mumkin.
Telefon jiringlasa, javob berishni xohlamaysiz.
Kimdir sizdan biror narsa so‘rasa, ichingizda norozilik paydo bo‘ladi.
Odamlardan biroz uzoqlashgingiz keladi.
Diqqatni jamlash qiyinlashadi.
Oddiy qarorlar ham ortiqcha kuch talab qilayotgandek tuyuladi.
Ba’zida esa hech qanday aniq muammo bo‘lmasa ham, shunchaki jimlikni xohlaysiz.
Bu holatlarning har biri alohida olinganda oddiy tuyulishi mumkin. Ammo ular uzoq davom etsa, ichki holatingizga jiddiyroq e’tibor berish kerakligini bildirishi mumkin.
Chunki ruhiyat ko‘pincha birdaniga emas, mayda signallar orqali gapira boshlaydi.
O‘zingizga “Nega bundayman?” deb emas, “Menga nima kerak?” deb savol bering
Biz o‘zimizni qiynayotgan paytimizda ko‘pincha o‘zimizga qarshi chiqamiz.
“Nega bunchalik ta’sirchanman?”
“Nega boshqalardek eplay olmayapman?”
“Nega yana charchadim?”
“Nega hech narsaga kayfiyatim yo‘q?”
Bu savollarda yashirin ayblov bor.
Go‘yo insonning charchashga haqqi yo‘qdek.
Buning o‘rniga savolni o‘zgartirib ko‘ring:
“Hozir menga nima kerak?”
Balki sizga uyqu kerakdir.
Balki yolg‘iz qolish.
Balki kim bilandir bemalol gaplashish.
Balki bir kun hech kimning muammosini hal qilmaslik.
Balki yig‘lab olish.
Balki uzoq vaqtdan beri ichingizda olib yurgan bir qarorni nihoyat qabul qilish.
Balki shunchaki o‘zingizni ayblashni to‘xtatish.
O‘zini anglash har doim katta kashfiyotlardan boshlanmaydi. Ba’zan u insonning o‘ziga bergan bitta samimiy savolidan boshlanadi.
Siz hamma narsani ko‘tarishga majbur emassiz
Kuchli inson deganda ko‘pincha hamma qiyinchilikka chidagan odamni tasavvur qilamiz.
Ammo haqiqiy ichki kuch faqat chidash emas.
Ba’zan kuch — “Bu menga og‘ir” deya olishdir.
Ba’zan kuch — yordam so‘rash.
Ba’zan kuch — chegarani belgilash.
Ba’zan kuch — hammani rozi qilishga urinishni to‘xtatish.
Va ba’zan eng katta jasorat:
“Men ham charchadim”
deya o‘zingizga tan olishdir.
Sizning qadringiz qancha yuk ko‘tara olishingiz bilan o‘lchanmaydi.
Siz faqat vazifalarni bajarish, boshqalarga yordam berish yoki hammaning umidini oqlash uchun yashayotgan inson emassiz.
Sizning ham ruhingiz bor.
Unga ham e’tibor kerak.
Bugun o‘zingiz uchun kichik bir joy qoldiring
Hayotingizni birdaniga o‘zgartirishingiz shart emas.
Bugun atigi o‘n daqiqa telefonni chetga qo‘yishingiz mumkin.
Shoshmasdan choy ichishingiz mumkin.
Sayr qilishingiz mumkin.
Ichingizdagi gaplarni qog‘ozga yozishingiz mumkin.
Kim bilandir chin dildan suhbatlashishingiz mumkin.
Yoki hech narsa qilmasdan jim o‘tirishingiz ham mumkin.
Muhimi, o‘sha vaqtda o‘zingizni yana bir vazifa bilan band qilmaslik.
Shunchaki o‘zingiz bilan qolish.
Chunki inson ba’zan hayotdan emas, o‘zidan juda uzoqlashib ketganidan charchaydi.
Va tiklanish ham ko‘pincha aynan shu yerdan — o‘ziga qaytishdan boshlanadi.
O‘zingizga bugun bitta savol bering
“Men oxirgi marta qachon o‘zimni tingladim?”
Darhol javob topishingiz shart emas.
Bir oz jim turing.
Ehtimol, anchadan beri sizdan e’tibor kutayotgan ichki ovozingiz bordir.
Uni eshitish uchun hayotingizni to‘xtatishingiz shart emas.
Ba’zan shunchaki shovqinni biroz pasaytirishning o‘zi yetadi.
Va esda tuting:
dam olish — hayotdan ortda qolish emas.
O‘zingizga vaqt ajratish — xudbinlik emas.
Yordam so‘rash — zaiflik emas.
Ba’zan insonning o‘ziga qiladigan eng katta yaxshiligi — yana biroz chidash emas.
O‘zini nihoyat eshitishdir.
