Doimo kuchli bo‘lishga majbur emassiz: ruhiy charchoqni yashirish ham charchatadi
Men yaxshiman” deyish ortida ba’zan aytilmagan charchoq yashirinadi. Nega doimo kuchli ko‘rinishga urinish insonni holdan toydirishi va o‘zimizga dam olishga qanday ruxsat berishimiz mumkinligi haqida.
Ba’zan sizdan:
“Qalaysiz?”
deb so‘rashadi.
Siz esa deyarli o‘ylamasdan:
“Yaxshi.”
deb javob berasiz.
Aslida esa yaxshi emassiz.
Shunchaki nimadan boshlashni bilmaysiz.
“Charchadim”, desangiz, nega charchaganingizni tushuntirishingiz kerakdek tuyuladi.
“Og‘ir”, desangiz, kimdir:
“Hammaning muammosi bor-ku”,
deyishidan qo‘rqasiz.
Shuning uchun jilmayasiz.
Ishingizni davom ettirasiz.
Telefonlarga javob berasiz.
Boshqalarning muammosini tinglaysiz.
Uyga kelasiz.
Ertasi kuni yana o‘rningizdan turasiz.
Tashqaridan qaraganda siz juda kuchli ko‘rinasiz.
Ammo hech kim ko‘rmaydigan joyda bir savol tobora kattalashib boradi:
“Men qachon dam olaman?”
Kuchli inson ham charchaydi
Biz “kuchli inson” deganda ko‘pincha hech qachon taslim bo‘lmaydigan, yig‘lamaydigan, yordam so‘ramaydigan odamni tasavvur qilamiz.
Ammo kuchning boshqa ko‘rinishi ham bor.
“Men buni yolg‘iz eplay olmayapman”, deya olish.
“Bugun dam olishim kerak”, deyish.
“Bu menga og‘ir botdi”, deb tan olish.
“Menga yordam kerak”, deyish.
Ba’zan inson o‘zini juda uzoq vaqt kuchli tutgani uchun emas, zaif ko‘rinishga o‘ziga hech qachon ruxsat bermagani uchun charchaydi.
Sizning ham og‘ir kuningiz bo‘lishi mumkin.
Sizning ham kayfiyatingiz bo‘lmasligi mumkin.
Siz ham ba’zan hamma savolga javob topolmasligingiz mumkin.
Bu sizning qadringizni kamaytirmaydi.
“Men o‘zim eplayman” degan gap har doim ham kuch belgisi emas
Mustaqil bo‘lish yaxshi.
Mas’uliyatni o‘z zimmasiga olish ham.
Ammo ba’zan “men o‘zim” degan jumla odatga aylanadi.
Siz yordam so‘ramaysiz.
Kimdir yordam taklif qilsa:
“Yo‘q, kerak emas”,
deysiz.
Ichingizda esa:
“Bir marta kimdir mendan so‘ramasdan ham yordam bersa edi...”
degan istak yashashi mumkin.
Bu qarama-qarshilik ko‘p insonlarda uchraydi.
Bizga yordam kerak.
Ammo yordamga muhtoj ko‘rinishni xohlamaymiz.
Bizni tushunishlarini istaymiz.
Ammo ichimizdagini aytmaymiz.
Bizga mehr kerak.
Ammo:
“Men yaxshiman”,
deymiz.
Odamlar esa biz aytgan gapga ishonishadi.
Siz boshqalarning tayanchi bo‘lishingiz mumkin. Ammo sizga ham tayanch kerak
Oilada hammani tinchlantiradigan inson bo‘lishingiz mumkin.
Ishda muammolarni hal qiladigan odam siz bo‘lishingiz mumkin.
Do‘stlaringiz qiynalsa, birinchi bo‘lib sizga qo‘ng‘iroq qilishi mumkin.
Bu juda qadrli.
Ammo bir narsani unutmang:
doimo boshqalarga suyanch bo‘lib turgan insonning o‘zi ham ba’zan suyanishni xohlaydi.
Siz boshqalarning dardini eshitayotganingiz kabi, kimdir siznikini ham eshitishi kerak.
Siz boshqalarga:
“Dam ol”,
deganingiz kabi, o‘zingizga ham shuni ayta olishingiz kerak.
Chunki g‘amxo‘rlik faqat tashqariga qarab oqaversa, bir kuni ichkarida hech narsa qolmagandek tuyulishi mumkin.
Dam olishni “mukofot”ga aylantirib qo‘ymang
Ko‘pchiligimiz o‘zimizga shunday shart qo‘yamiz:
“Ishlarim tugasa, dam olaman.”
“Uy yig‘ishtirilsa, o‘tiraman.”
“Hamma vazifani bajarsam, o‘zimga vaqt ajrataman.”
Ammo hayotdagi vazifalar qachon butunlay tugaydi?
Bittasini bajarasiz — ikkinchisi chiqadi.
Ikkinchisini tugatasiz — uchinchisi kutib turadi.
Shu tariqa dam olish doimo ertaga qoladi.
Aslida esa dam olish faqat juda charchagan insonlarga beriladigan mukofot emas.
Dam olish — insonning ehtiyoji.
Telefon ham quvvatsiz qolsa, uni quvvatga qo‘yamiz.
Lekin o‘zimizga kelganda:
“Yana biroz chidashim mumkin”,
deymiz.
Muammo shundaki, insonning ichki quvvati ham cheksiz emas.
Ruhiy charchoq ba’zan jim keladi
U har doim katta inqiroz bilan boshlanmaydi.
Ba’zan juda mayda o‘zgarishlar paydo bo‘ladi.
Ertalab turish qiyinlashadi.
Odamlarning oddiy savollari ham asabingizga tegadi.
Telefon jiringlaganda javob bergingiz kelmaydi.
Oldin yoqimli bo‘lgan suhbatlar ham charchatadi.
Diqqatni jamlash qiyinlashadi.
Dam olish kunida hech narsa qilmasangiz ham, dushanba kuni o‘zingizni tiklangandek his qilmaysiz.
Bunday holatlar turli sabablarga bog‘liq bo‘lishi mumkin. Agar ular uzoq davom etsa, kundalik hayotingizga sezilarli xalaqit bersa yoki kuchaysa, ruhiy salomatlik mutaxassisi bilan suhbatlashish foydali bo‘lishi mumkin.
Ammo kundalik hayotda birinchi muhim qadam juda sodda:
o‘zingizni eshitishni boshlash.
Oynaga qaraganda faqat tashqi ko‘rinishingizni tekshirmang
Ertalab oynaga qaraymiz.
Sochimiz joyidami?
Kiyimimiz yarashdimi?
Yuzimiz charchagan ko‘rinmayaptimi?
Ammo oxirgi marta qachon o‘zingizga:
“Ichimda nima bo‘lyapti?”
deb savol berdingiz?
Biz tashqi ko‘rinishimizdagi eng kichik o‘zgarishni sezamiz.
Ammo ichki holatimizni ba’zan haftalab payqamay yuramiz.
Bugun o‘zingizdan uchta savol so‘rang:
Men jismonan nimani his qilyapman?
Men hissiy jihatdan nimani his qilyapman?
Hozir menga nima kerak?
Javob:
“Dam”
bo‘lishi mumkin.
Yoki:
“Kim bilandir gaplashish.”
“Yolg‘iz qolish.”
“Sayr qilish.”
“Yig‘lab olish.”
“Bir kun hech kimga hech narsani isbotlamaslik.”
Javobingizni baholamang.
Avval uni eshiting.
Yig‘lash ham ba’zan tananing “yetar” deganidir
Ko‘z yoshini ko‘pincha zaiflik bilan bog‘laymiz.
Ayniqsa inson uzoq vaqt davomida o‘zini tutib kelgan bo‘lsa, yig‘lashdan ham uyalishi mumkin.
“Bunga yig‘lash kerak emas.”
“Men kuchli bo‘lishim kerak.”
“Boshqalarning muammosi menikidan kattaroq.”
Ammo hislar musobaqa emas.
Boshqa insonning og‘rig‘i kattaroq bo‘lishi sizning og‘riqingizni yo‘qqa chiqarmaydi.
Sizning hisingiz mavjud bo‘lishi uchun birovdan ruxsat kerak emas.
Ba’zan ko‘z yoshi muammoni hal qilmaydi.
Ammo ichingizda uzoq vaqt ushlab turgan hissiyotga joy beradi.
O‘zingizga kichik “ruhiy tanaffus” bering
Bugun katta o‘zgarish qilishingiz shart emas.
Bir soat vaqt topishingiz ham shart emas.
O‘n daqiqadan boshlang.
Telefonni jim rejimga qo‘ying.
Bir piyola choy yoki suv oling.
Oynani oching.
Yoki bir necha daqiqaga tashqariga chiqing.
Va o‘zingizga hech qanday vazifa bermang.
Bu vaqtda “foydali” bo‘lishingiz shart emas.
Kitob o‘qishingiz ham shart emas.
Reja tuzishingiz ham shart emas.
Shunchaki o‘tirishingiz mumkin.
Chunki ba’zan ruhiyatga yana bir motivatsion video emas, biroz tinchlik kerak.
Yordam so‘rash — boshqalarga yuk bo‘lish degani emas
Ko‘p insonlar yordam so‘rashdan oldin o‘zini aybdor his qiladi.
“Uni bezovta qilmay.”
“Muammomni o‘zim hal qilaman.”
“Uning ham tashvishlari ko‘p.”
Lekin siz sevgan insoningiz qiynalayotganini bilsangiz, unga yordam berishni xohlarmidingiz?
Ehtimol, ha.
Unda yaqinlaringizga ham siz uchun shunday imkoniyat berish mumkin.
Ba’zan yordam:
“Muammomni hal qilib ber”,
degani emas.
Ba’zan shunchaki:
“Meni bir oz eshitib tur.”
deyishning o‘zi yetadi.
Bugun hamma narsani ko‘tarishingiz shart emas
Siz bajarishingiz kerak bo‘lgan ishlarning ro‘yxati uzun bo‘lishi mumkin.
Ammo o‘sha ro‘yxatda siz ham borligingizni unutmang.
Bugun nimanidir ertaga qoldirish mumkin.
Kimningdir qo‘ng‘irog‘iga keyinroq javob berish mumkin.
Barcha muammolarni bir kunda hal qilmaslik mumkin.
Uy ideal darajada tartibli bo‘lmasligi mumkin.
Rejangizning hammasi bajarilmasligi mumkin.
Va dunyo baribir davom etadi.
Ba’zan o‘zingizga berishingiz mumkin bo‘lgan eng yaxshi ruxsat:
“Bugun yetarlicha qildim.”
deyishdir.
Siz faqat kuchli bo‘lganingiz uchun qadrli emassiz
Sizning qadringiz qancha muammoni yolg‘iz hal qilishingiz bilan o‘lchanmaydi.
Qancha og‘riqqa indamay chidashingiz bilan ham emas.
Hamma odamni qutqarishingiz bilan ham emas.
Siz charchaganingizda ham qadrlisiz.
Yordam so‘raganingizda ham.
Bir kun rejangizni bajarmaganingizda ham.
Ko‘zingizga yosh kelganida ham.
Hech kimga foydangiz tegmayotgandek tuyulgan kunda ham.
Chunki insonning qadri uning doimo samarali yoki kuchli bo‘lishiga bog‘liq emas.
Bir kuni ortga qarab, o‘zingizga:
“Nega buncha vaqt hammasini yolg‘iz ko‘targan ekanman?”
deyishingiz mumkin.
Shuning uchun bugun o‘zingizga biroz yumshoqroq munosabatda bo‘ling.
Barcha savollarga javob topishingiz shart emas.
Barcha muammolarni bugun hal qilishingiz shart emas.
Hatto bugun kuchli bo‘lishingiz ham shart emas.
Ba’zan insonning eng katta kuchi — yana tishini tishiga qo‘yib chidash emas.
Qachon to‘xtash kerakligini sezishdir.
Va ehtimol, ayni damda sizga yana ko‘proq kuch kerak emasdir.
Balki sizga bir oz dam, bir oz mehr va o‘zingizga nisbatan ko‘proq rahm-shafqat kerakdir.
