Ba’zi voqealar tugaydi, ammo ularning hissiy izi uzoq vaqt qalbimizda qoladi. O‘tmishni unutishga majburlamasdan, og‘riqli tajribani qabul qilish va bugungi hayotga qaytish haqida samimiy psixologik maqola.
Ba’zan voqea allaqachon tugagan bo‘ladi.
Odam ketgan.
Suhbat tugagan.
Eshik yopilgan.
Oradan oylar, balki yillar o‘tgan.
Lekin bir qo‘shiq eshitiladi-yu, hammasi yana yodingizga tushadi.
Tanish hid.
Eski surat.
Bir ko‘cha.
Bir ism.
Yoki hech qanday sabab yo‘q — oddiy kechaning o‘rtasida xotira qaytib keladi.
Siz esa ichingizdan:
“Nega men buni hali ham unutolmayapman?”
deb so‘raysiz.
Balki unutishingiz shart emasdir.
Chunki inson miyasi kompyuter emas. Og‘riqli faylni tanlab, “delete” tugmasini bosib tashlab bo‘lmaydi.
Ba’zi xotiralar qoladi.
Ammo bir kun kelib ular sizni avvalgidek og‘ritmay qo‘yishi mumkin.
O‘tmishni qo‘yib yuborish — uni xotiradan o‘chirish emas. U endi bugungi hayotingizni boshqarmaydigan darajaga kelishdir.
Ba’zan biz voqeani emas, javobsiz qolgan savolni qo‘yib yuborolmaymiz
“Nega bunday qildi?”
“Nega meni tanlamadi?”
“Nega aynan men bilan shunday bo‘ldi?”
“Men nimani noto‘g‘ri qildim?”
“Agar o‘sha kuni boshqacha gapirganimda nima bo‘lardi?”
Inson miyasi tugallanmagan voqealarni qayta-qayta ko‘rib chiqishga moyil.
Go‘yo yana bir marta o‘ylasak, nihoyat javob topadigandek.
Ammo hayotdagi barcha savollarning javobi mavjud emas.
Ba’zi insonlar sizga hech qachon kerakli tushuntirishni bermaydi.
Ba’zi suhbatlar hech qachon bo‘lmaydi.
Ba’zi “nega?”lar javobsiz qoladi.
Shunda qalb uchun eng qiyin ish boshlanadi:
javob kelmasa ham yashashni davom ettirish.
Siz o‘sha insonni emas, o‘sha paytdagi o‘zingizni sog‘inayotgan bo‘lishingiz mumkin
Ba’zan biz:
“Uni sog‘indim”,
deb o‘ylaymiz.
Ammo chuqurroq qarasak, balki insonning o‘zidan ko‘ra uning yonida bo‘lganimizdagi o‘zimizni sog‘inayotgandirmiz.
O‘sha paytdagi umidimizni.
Ishonchimizni.
Beg‘uborligimizni.
Hayajonimizni.
Kelajak haqida qilgan rejalarimizni.
Yoki hayot hali boshqacha bo‘lishiga ishongan o‘sha o‘zimizni.
Shuning uchun ayriliq faqat bir insondan ayrilish bo‘lmasligi mumkin.
Ba’zan inson o‘zi tasavvur qilgan kelajak bilan ham xayrlashadi.
Ana shu sababli ayrim yo‘qotishlarning og‘rig‘i uzoq davom etadi.
“Unut” degan maslahat har doim ham yordam bermaydi
“Bo‘ldi, unut.”
“U haqida o‘ylama.”
“Hayotingni davom ettir.”
Bularni aytish oson.
Ammo inson o‘ziga:
“Buni o‘ylamasligim kerak”,
deb qancha ko‘p buyruq bersa, ba’zan aynan o‘sha fikr yana qaytib keladi.
Shuning uchun xotira kelganda u bilan urushish o‘rniga:
“Ha, bu voqea mening hayotimda bo‘lgan. Va u menga og‘ir ta’sir qilgan”,
deya tan olish mumkin.
Qabul qilish — taslim bo‘lish emas.
Bu sodir bo‘lgan narsani sodir bo‘lmagandek ko‘rsatishga urinmaslikdir.
Kechirish va yana yaqinlashtirish bir xil narsa emas
Bu juda muhim.
Kimnidir kechirish haqida gap ketganda ayrim insonlar:
“Demak, yana avvalgidek munosabatda bo‘lishim kerakmi?”
deb o‘ylaydi.
Yo‘q.
Siz ichingizdagi og‘irlikni kamaytirishingiz va shu bilan birga o‘sha inson bilan masofa saqlashingiz mumkin.
Siz g‘azab bilan yashashni istamasligingiz mumkin, ammo ishonchni qayta tiklamaslikka qaror qilishingiz ham mumkin.
Siz kechirishingiz mumkin.
Lekin chegarangiz qolishi mumkin.
Chunki kechirish — eshikni qayta ochish majburiyati emas.
Ba’zan bu shunchaki:
“Men bu voqea hayotimning qolgan qismini zaharlashiga ruxsat bermayman”,
degan ichki qarordir.
Eng og‘ir kechirim ba’zan o‘zingizga beriladigan kechirimdir
“Bilishim kerak edi.”
“Bunday odamga ishonmasligim kerak edi.”
“Oldinroq ketishim kerak edi.”
“Nega bunga yo‘l qo‘ydim?”
O‘tmish haqida gap ketganda inson ko‘pincha boshqalardan ham ko‘proq o‘zini jazolaydi.
Ammo o‘sha paytdagi siz bugungi siz emas edingiz.
Siz bugun biladigan narsalarni o‘sha paytda bilmagansiz.
Balki ishongansiz.
Balki sevganingiz uchun umid qilgansiz.
Balki qo‘rqqansiz.
Balki imkoningiz shu darajada bo‘lgan.
Bugungi tajribangizni olib, kechagi o‘zingizni sud qilish oson.
Ammo adolatli emas.
Ba’zan o‘tmishdagi o‘zingizga:
“Sen o‘sha paytda bilganing bilan qo‘lingdan kelgan qarorni qilding”,
deyish ham davolovchi qadam bo‘lishi mumkin.
Xotira qaytsa, bu siz yana boshiga qaytdingiz degani emas
Bir necha hafta o‘zingizni yaxshi his qilasiz.
Keyin kutilmaganda yana o‘sha insonni eslaysiz.
Yuragingiz siqiladi.
Ko‘zingizga yosh keladi.
Va:
“Men hali ham tuzalmabman”,
deb o‘ylaysiz.
Ammo ruhiy tiklanish doimo to‘g‘ri chiziq bo‘ylab ketmaydi.
Ba’zan yaxshi kunlardan keyin og‘ir kun keladi.
Ba’zan anchadan beri eslamagan voqea birdan yodingizga tushadi.
Bu barcha oldingi qadamingiz bekor bo‘ldi degani emas.
Tasavvur qiling, eski jarohatingizning izi bor.
U bitgan.
Ammo ba’zan tegib ketsa, seziladi.
Izning mavjudligi yara hali ham ochiq degani emas.
O‘tmish bilan gaplashib ko‘ring — lekin unga qaytib yashamang
Ba’zan yozish juda foydali bo‘lishi mumkin.
Yubormaydigan xat yozing.
Sizni ranjitgan insonga.
Ketib qolgan insonga.
Yoki o‘tmishdagi o‘zingizga.
Aytilmay qolgan hamma gapni yozing.
“Men sendan xafa bo‘lganman.”
“Men seni sog‘inganman.”
“Men javob kutganman.”
“Men juda ko‘p narsani ichimda olib yurganman.”
“Men o‘sha paytda juda qo‘rqqanman.”
“Men endi buni ko‘tarib yurishni istamayman.”
Xatni hech kimga yuborishingiz shart emas.
Maqsad boshqa insonni o‘zgartirish emas.
Maqsad — ichingizda yillar davomida tugallanmay qolgan suhbatga so‘z berish.
Hayotingizdagi bo‘sh joyni faqat xotiralar bilan to‘ldirmang
Bir inson hayotingizdan chiqqanda bo‘shliq qolishi mumkin.
Bir ish tugaganda ham.
Farzand ulg‘ayib ketganda ham.
Ko‘chib ketganingizda ham.
Orzu amalga oshmaganda ham.
Biz ba’zan o‘sha bo‘shliqni faqat o‘tmishni eslash bilan to‘ldiramiz.
Eski yozishmalar.
Eski suratlar.
Eski suhbatlar.
Eski joylar.
Bu tabiiy.
Ammo bir payt kelib bugungi hayotingizda yangi narsalar uchun ham joy ochish kerak bo‘ladi.
Yangi odat.
Yangi joy.
Yangi suhbat.
Yangi maqsad.
Yangi tanishuv.
Yoki shunchaki yangi tong.
Yangi narsa eskisini o‘chirib yubormaydi.
Lekin hayotingiz faqat yo‘qotgan narsangizdan iborat emasligini eslatadi.
Ba’zan sizga javob emas, yakun kerak
Siz kutayotgan odam hech qachon:
“Men noto‘g‘ri qilgan ekanman”,
demasligi mumkin.
Siz kutayotgan uzr kelmasligi mumkin.
Nima uchun shunday bo‘lganini hech qachon to‘liq tushunmasligingiz mumkin.
Agar ichki tinchligingizni faqat o‘sha insonning kelajakdagi bir gapiga bog‘lab qo‘ysangiz, hayotingiz kalitini ham uning qo‘liga berib qo‘yasiz.
Ba’zan yakun tashqaridan kelmaydi.
Uni inson o‘zi yaratadi.
“Men barcha javobni ololmadim. Lekin endi javobsiz savollar bilan ham oldinga yurishni tanlayman.”
Mana shu jumla ayrim eshiklarni ichkaridan yopadi.
O‘tmishni qo‘yib yuborayotganingizni qanday bilasiz?
Bir kuni o‘sha voqeani eslaysiz.
Ammo darhol telefonni olib eski suratlarni qidirmaysiz.
Uning ismini eshitasiz.
Ammo butun kuningiz buzilib ketmaydi.
O‘sha joydan o‘tasiz.
Xotira keladi.
Lekin siz yo‘lingizda davom etasiz.
Siz:
“Bu bo‘lmaganida edi...”
degan hayotdan:
“Bu bo‘lgan. Endi men qayerga boraman?”
degan hayotga o‘ta boshlaysiz.
Eng katta o‘zgarish shunda bo‘ladi:
xotira qoladi, ammo uning siz ustingizdagi kuchi kamayadi.
Bugungi hayotingiz kechagi og‘riqdan kattaroq
Siz boshdan kechirgan narsalar sizning bir qismingiz.
Ammo ular sizning butun shaxsingiz emas.
Siz faqat tashlab ketilgan inson emassiz.
Faqat aldangan inson emassiz.
Faqat xato qilgan inson emassiz.
Faqat yo‘qotgan inson emassiz.
Siz hali ham kulishingiz mumkin.
Yangi insonlarni sevishingiz mumkin.
Yana ishonishingiz mumkin.
Yangi maqsadlar qo‘yishingiz mumkin.
Hayotingizning hali yozilmagan sahifalari bor.
O‘tmish ularga nima yozilishini to‘liq belgilashi shart emas.
Bir kuni eslaysiz — ammo og‘rimaydi
Ehtimol, eng chiroyli yakun unutish emasdir.
Bir kuni o‘sha voqeani eslaysiz.
Va yuragingiz avvalgidek siqilmaydi.
O‘sha inson haqida o‘ylaysiz.
Lekin uni qaytarishga ehtiyoj sezmay qolasiz.
O‘tmishdagi o‘zingizni eslaysiz.
Ammo undan uyalish o‘rniga ichingizdan:
“Sen juda ko‘p narsani boshdan kechirding...”
deysiz.
Va nihoyat tushunasiz:
qo‘yib yuborish — xotirani yo‘qotish emas ekan.
Og‘riqni umr bo‘yi o‘zingiz bilan olib yurish majburiyatidan voz kechish ekan.
Shuning uchun o‘tmishingizni inkor qilmang.
U sizning hayotingizning bir qismi.
Undan olishingiz kerak bo‘lgan saboqni oling.
Kerak bo‘lsa yig‘lang.
Kerak bo‘lsa gapiring.
Kerak bo‘lsa mutaxassis yordamini oling.
Ammo bir payt kelib ortingizdagi eshikka emas, oldingizdagi yo‘lga ham qarang.
Chunki kecha siz bilan sodir bo‘lgan narsani o‘zgartira olmaysiz.
Ammo bugun o‘zingizga qanday munosabatda bo‘lishingizni va ertaga qaysi tomonga yurishingizni asta-sekin tanlashingiz mumkin.
