Kimdir sizni maqtasa o‘zingizni yaxshi, e’tiborsiz qoldirsa qadrsiz his qilasizmi? O‘z qadrini boshqalarning e’tibori va tasdig‘iga bog‘lamasdan, o‘zingiz bilan mustahkam munosabat qurish haqida chuqur psixologik maqola.
Ba’zan kayfiyatimizni birgina xabar o‘zgartiradi.
Siz kutgan inson yozdi — kayfiyatingiz ko‘tarildi.
Yozmadi — ichingiz bezovta bo‘la boshladi.
Kimdir sizni maqtadi — o‘zingizga ishonchingiz ortdi.
Kimdir sovuqroq gapirdi — birdan:
“Men nimadir noto‘g‘ri qildimmi?”
degan savol paydo bo‘ldi.
Kimdir sizni tanladi — o‘zingizni muhim his qildingiz.
Tanlamadi — go‘yo qadringiz kamaygandek bo‘ldi.
Shu tariqa o‘zimiz haqimizdagi fikrimizni sekin-sekin boshqa insonlarning qo‘liga topshirib qo‘yishimiz mumkin.
Ular yaqinlashsa — biz yaxshimiz.
Ular uzoqlashsa — bizda muammo bor.
Ular maqtasa — biz qadrlimiz.
Ular tanqid qilsa — biz yetarli emasmiz.
Ammo bitta muhim savol bor:
Agar sizning qadringizni doimo boshqalarning munosabati belgilasa, unda o‘zingiz haqingizdagi fikringiz qayerda qoladi?
Boshqalarning tasdig‘iga ehtiyoj sezish — insoniy holat
Bizga mehr kerak.
E’tibor kerak.
Qadrlanish kerak.
Yaqin insonimizdan:
“Men sen bilan faxrlanaman”,
degan gapni eshitish yoqimli.
Mehnatimiz e’tirof etilsa, xursand bo‘lamiz.
Sevgan insonimiz bizni qadrlasa, bu muhim.
Demak, maqsad:
“Menga hech kim kerak emas”,
degan sovuq holatga kelish emas.
Muammo boshqalarning fikri siz uchun muhimligida emas.
Muammo — o‘zingiz haqingizdagi barcha fikrni faqat boshqalardan olishni boshlaganingizda.
Chunki o‘sha paytda ichki holatingiz sizning qo‘lingizdan chiqib ketadi.
Bir insonning sizni tanlamagani sizning qadringizni belgilamaydi
Bu gap ayniqsa munosabatlarda juda muhim.
Ba’zan kimdir bizni sevmaydi.
Kimdir ketadi.
Kimdir boshqa yo‘lni tanlaydi.
Kimdir biz kutgan darajada e’tibor bermaydi.
Shunda yurak juda tez xulosa chiqarishi mumkin:
“Demak, men yetarli bo‘lmaganman.”
Ammo munosabatlarning tugashi yoki birovning sizni tanlamasligi har doim sizning qadringiz haqidagi hukm emas.
Ikki yaxshi inson ham bir-biriga mos kelmasligi mumkin.
Odamlarning ehtiyojlari, qadriyatlari, tayyorgarligi va hayot yo‘nalishi turlicha bo‘lishi mumkin.
Siz kimningdir hayotiga mos kelmaganingiz uchun yomon inson bo‘lib qolmaysiz.
Xuddi siz bir insonni tanlamaganingiz uning qadrsizligini anglatmagani kabi.
“Nega javob bermayapti?” degan savol ortida ba’zan boshqa qo‘rquv yashaydi
Telefonni tekshirasiz.
Xabar yo‘q.
Yana tekshirasiz.
Hali ham yo‘q.
Bir payt ichingizda turli taxminlar boshlanadi:
“Xafa bo‘ldimi?”
“Men noto‘g‘ri gapirdimmi?”
“Endi menga qiziqmayaptimi?”
“Boshqa birov bormi?”
Aslida esa inson yig‘ilishda bo‘lishi mumkin.
Uxlayotgan bo‘lishi mumkin.
Telefonidan uzoqda bo‘lishi mumkin.
Yoki shunchaki hozir gaplashishni xohlamayotgandir.
Lekin noaniqlikni ko‘tarish qiyin bo‘lsa, miyamiz bo‘sh joyni ko‘pincha o‘zimizga qarshi taxminlar bilan to‘ldiradi.
Shu paytda o‘zingizdan so‘rang:
“Men hozir faktni bilamanmi yoki taxmin qilyapmanmi?”
Bu oddiy savol ba’zan ichki xavotir bilan haqiqatning orasiga kerakli masofani qo‘yadi.
Siz hamma uchun “yetarli” bo‘lolmaysiz
Kimdir sizni juda sokin deb hisoblaydi.
Boshqasi — juda faol.
Kimdir ochiqko‘ngilligingizni yaxshi ko‘radi.
Boshqasi buni ortiqcha deb bilishi mumkin.
Kimdir mustaqilligingizni hurmat qiladi.
Boshqa birov sizning ko‘proq unga bog‘liq bo‘lishingizni xohlashi mumkin.
Agar siz hammaning talabiga moslashishga urinsangiz, bir kun kelib:
“Men aslida qanday insonman?”
degan savolga javob berish qiyinlashadi.
Chunki birining yonida bir xil, boshqasining yonida boshqa xil bo‘lishga odatlanib qolasiz.
Odamlar bilan muomala qilganda moslashuv tabiiy.
Ammo moslashish bilan o‘zingizdan voz kechish bir xil narsa emas.
Maqtov yoqimli, ammo u sizning kislorodingizga aylanmasin
Biror ish qildingiz.
Hech kim maqtamadi.
Darhol:
“Demak, yaxshi qilmaganman”,
deb o‘yladingiz.
Lekin nega?
Balki odamlar banddir.
Balki ko‘rishmagandir.
Balki ular maqtovni ifodalashga odatlanmagandir.
Yoki balki qilgan ishingiz mukammal emasdir — lekin bu ham uni butunlay qadrsiz qilmaydi.
Asta-sekin o‘zingizdan ham tasdiq olishni o‘rganing:
“Men bu ishga mehnat qildim.”
“Bu safar avvalgidan yaxshiroq bajardim.”
“Xato bor, lekin undan o‘rganaman.”
“Hech kim ko‘rmagan bo‘lsa ham, men qilgan harakatimni bilaman.”
O‘zini qadrlash — o‘zini doimo maqtash emas.
O‘ziga adolatli qarashdir.
Ba’zan siz mehr uchun o‘zingizni kichraytirib qo‘yasiz
Gapirmoqchi bo‘lgan fikringizni yutasiz.
Chunki:
“Xafa bo‘lib qolmasin.”
Noqulay vaziyatga chidab turasiz.
Chunki:
“Ketib qolmasin.”
O‘zingizga yoqmaydigan munosabatni oqlaysiz.
Chunki:
“Uni yo‘qotishni istamayman.”
Bir kuni qarasangiz, munosabat saqlanib qolgan.
Ammo unda sizning juda katta qismingiz yo‘qolgan.
Sog‘lom mehr sizdan doimo o‘zingizni kichraytirishingizni talab qilmasligi kerak.
Munosabat uchun murosa kerak.
Lekin murosa — doimo bir tomon o‘zidan voz kechishi degani emas.
Sizni yo‘qotishdan qo‘rqmaydigan odamni yo‘qotishdan o‘zingizni yo‘qotadigan darajada qo‘rqmang
Ba’zan inson munosabatni saqlab qolish uchun juda ko‘p narsaga rozi bo‘la boshlaydi.
Hurmat qilinmaydi — indamaydi.
Va’da buziladi — yana oqlaydi.
Faqat kerak bo‘lganda eslanadi — baribir yugurib boradi.
Chunki ichida:
“Agar men chegaramni aytsam, u ketadi”,
degan qo‘rquv bor.
Ammo savol faqat:
“U ketadimi?”
emas.
Yana bir savol ham bor:
“Bu munosabat ichida men o‘zimdan qancha uzoqlashyapman?”
Ba’zan bir insonni saqlab qolishga urinish jarayonida o‘zingizni yo‘qotishning narxi juda katta bo‘lishi mumkin.
O‘zingiz haqingizda dalillar to‘plang
Bir varaq oling.
Ammo bu safar kamchiliklaringizni yozmang.
O‘zingizdagi qadrlaydigan sifatlarni yozing.
Dastlab qiyin bo‘lishi mumkin.
Shunda o‘zingizga yordam beradigan savollar bering:
Qiyin vaziyatda men qanday inson bo‘laman?
Yaqinlarim mendagi qaysi fazilatga suyanadi?
Hayotimda qanday qiyinchiliklardan o‘tganman?
Qaysi xatolarimdan saboq oldim?
O‘zimdagi qaysi sifatni yo‘qotishni istamasdim?
Kimdir bilmasa ham, men qilgan qanday yaxshi ishlar bor?
Maqsad:
“Men hammadan zo‘rman”,
degan xulosaga kelish emas.
Maqsad — kamchiliklaringizni qanchalik aniq ko‘rsangiz, yaxshi tomonlaringizni ham shunchalik adolatli ko‘rish.
Rad etilish har doim ham mag‘lubiyat emas
Sizni ishga olishmadi.
Munosabat amalga oshmadi.
Taklifingiz qabul qilinmadi.
Kimdir siz bilan do‘stlashishni istamadi.
Albatta, bunday holatlar og‘riqli bo‘lishi mumkin.
Ammo har bir rad javobidan:
“Men yetarli emasman”,
degan xulosa chiqarish shart emas.
Ba’zan rad etilish sizning qiymatingiz haqida emas, moslik haqida ma’lumot beradi.
Bitta yopilgan eshik butun binoning eshiklari yopildi degani emas.
O‘zingiz bilan uchrashuvga ham vaqt ajrating
Biz sevgan insonimiz bilan munosabatni saqlash uchun vaqt ajratamiz.
Gaplashamiz.
Birga ovqatlanamiz.
Sayr qilamiz.
Uni tinglaymiz.
Lekin o‘zimiz bilan munosabatimiz-chi?
Bir kun yolg‘iz sayrga chiqing.
Telefonni sumkada qoldiring.
O‘zingiz yoqtiradigan joyga boring.
Qahva yoki choy iching.
Daftar olib boring.
Va o‘zingizdan so‘rang:
“Agar hech kimni rozi qilishim shart bo‘lmaganida, men qanday hayot xohlardim?”
Javobingiz sizni hayron qoldirishi mumkin.
Chunki ba’zan inson yillar davomida:
“Mendan nima kutishyapti?”
degan savol bilan yashab,
“Men nimani xohlayman?”
degan savolni unutib qo‘yadi.
Sizga mehr kerak. Lekin eng avvalo o‘zingizni tashlab ketmang
Hayotda bizni tark etadigan insonlar bo‘lishi mumkin.
Do‘stliklar tugaydi.
Munosabatlar o‘zgaradi.
Farzandlar ulg‘ayadi.
Ish joylari almashadi.
Kimdir sizni tushunadi.
Kimdir tushunmaydi.
Kimdir sizni juda yaxshi ko‘radi.
Kimdir esa siz kutgan mehrni bera olmaydi.
Bularning barchasini to‘liq nazorat qila olmaysiz.
Ammo bitta munosabat bor — uning ichida sizning ham ovozingiz bor:
o‘zingiz bilan munosabatingiz.
Shuning uchun boshqalar ketgan paytda siz ham o‘zingizni tashlab ketmang.
Bir kuni sizni tanlamagan inson uchun o‘zingizni ayblashni to‘xtatasiz
Bir kuni kimdir sizga javob bermaydi.
Va siz darhol:
“Menda nima muammo bor?”
deb o‘ylamaysiz.
Kimdir sizni tanqid qiladi.
Siz uni tinglaysiz, kerakli qismini olasiz, ammo bitta fikr butun shaxsingizni belgilashiga yo‘l qo‘ymaysiz.
Kimdir hayotingizdan ketadi.
Og‘riydi.
Sog‘inasiz.
Ammo uning ketishi bilan sizning qadringiz ham ketmaganini bilasiz.
Kimdir sizni maqtaydi.
Xursand bo‘lasiz.
Ammo o‘sha maqtovsiz ham kimligingizni bilasiz.
Mana shu ichki tayanch asta-sekin shakllanadi.
Bu:
“Menga hech kim kerak emas”,
degan holat emas.
Bu:
“Men boshqalarning mehrini qadrlayman, ammo o‘zimning qadrimni faqat ularning qo‘liga topshirmayman”,
deya olishdir.
Sizni kimdir sevishi juda go‘zal.
Sizni qadrlashi ham.
Sizni tanlashi ham.
Ammo bundan ham muhimroq bir narsa bor:
siz ham o‘zingizni tanlay olishingiz.
Kimdir sizni tushunmaganida — o‘zingizni tushunishga harakat qilish.
Kimdir qadringizni ko‘rmaganida — o‘zingizni qadrsiz deb e’lon qilmaslik.
Kimdir ketganida — uning ortidan o‘zingizni ham tashlab yubormaslik.
Kimdir sizni tanlamaganida — hayotingizni to‘xtatib qo‘ymaslik.
Chunki boshqa insonlarning siz haqingizdagi fikri o‘zgarishi mumkin.
Bugun maqtashadi.
Ertaga tanqid qilishadi.
Bugun yaqin bo‘lishadi.
Ertaga uzoqlashishlari mumkin.
Agar qadringizni faqat shu o‘zgaruvchan narsalarga bog‘lasangiz, ichki dunyongiz ham ular bilan birga tebranaveradi.
Shuning uchun asta-sekin o‘zingizga qayting.
O‘zingizni tinglang.
Chegaralaringizni biling.
Kamchiliklaringizni tan oling, lekin ular bilan o‘zingizni tenglashtirmang.
Yutuqlaringizni ko‘ring, lekin qadringizni faqat ularga ham bog‘lamang.
Va bir kun oynaga qaraganingizda ichingizdan shunday deyishga qodir bo‘ling:
“Meni hamma tanlashi shart emas. Ammo men o‘zimni tashlab ketmayman.
